منافع بریتانیا و بی بی سی در ایران


۲۸ خرداد ۱۳۹۳


مریم ویولت


معصومه طرفه، روزنامه‌نگاری که پانزده‌سال در بخش جهانی و فارسی بی بی سی کار کرده، بعد از به پایان رساندن کار رسانه‌ای خود، در دانشگاه سواس لندن برای هفتاد و پنج سالگی بی‌بی‌سی شروع به تحقیق کرده است. خانم طرفه روند این تحقیقات و بخش‌هایی از نتایج آن را در گفت‌وگو با زنان تی‌وی بیان می‌کند. او می‌گوید:

نخست علاقه‌ی چندانی به تحقیق درباره‌ی بخش فارسی و نقشی که در تاریخ و روابط ایران و بریتانیا ایفا کرده نداشتم، اما به مرور و در حین پژوهش علاقه‌مند شدم. اسنادی پیدا کردم که به نقش رضاشاه مربوط می‌شد. بی‌بی‌سی فارسی در آن زمان کارش را تازه شروع کرده بود تا در مقابل پروپاگاندای رادیو آلمان بایستد.
ما دوره‌های بحران بین ایران و بریتانیا را مورد بررسی قرار دادیم: دوره سقوط رضاشاه، سقوط دولت مصدق، انقلاب اسلامی ایران و دوره‌ی کنونی که از زمان ریاست جمهوری احمدی‌نژاد شروع شد و تاکنون ادامه دارد.
این تحقیقات نشان داد که در شرایط عادی دولت بریتانیا دخالتی در پخش برنامه‌ها ندارد اما در شرایط بحرانی است که وزارت خارجه بریتانیا دلش می‌خواهد نقش داشته باشد که چه چیزهایی پخش بشود. البته ابتدا به صورت پروپاگاند بود در مقابل رادیو آلمان، اما بعد در دوره‌ی دکتر مصدق نیز به خاطر این که در مورد مسئله نفت تنش بین ایران و بریتانیا بالا می‌گیرد، از بی‌بی‌سی استفاده می‌شود تا کاراکترهای خاصی از دکتر مصدق ساخته شود از طریق تحلیل‌ها و گزارش‌هایی که نوشته می‌شود که البته واضح نیست.
نفوذ وزارت خارجه بریتانیا روی انقلاب ۵۷ برعکس آنچه که همه در ایران فکر می‌کنند بسیار کم است، چرا که بی‌بی‌سی فارسی یک رسانه‌ی قوی ست و به راحتی نمی‌شود روی آن تاثیر گذاشت و وزارت خارجه سعی می‌کند اما نمی‌تواند تاثیری روی برنامه‌ها بگذارد و حتی وزیر خارجه وقت خودش هم توصیه می‌کند که ما نباید دخالت بکنیم.
تلویزیون بی‌بی‌سی فارسی نیز زمانی به وجود می‌آید که بحران احمدی‌نژاد با غرب بالا گرفته است و دولت ایران هم تاسیس بی‌بی‌سی فارسی را به عنوان جنگ نرم تفسیر کرد و مقالات زیادی نوشته شد که تاسیس این تلویزیون جنگ نرم با اسلام است و باید با آن مبارزه کرد و از طریق پرس تی‌وی که در لندن است نیز اقدامات ایدئولوژیک انجام دادند.
بسیاری از روزنامه‌نگارانی که از ایران خارج می‌شدند تحت فشار از کشور بیرون می‌آمدند و نظام هم آنها را جاسوس غرب می‌دانست و البته این جوانان هم  تماس خوبی با داخل داشتند و بی‌بی‌سی هم می‌توانست بخوبی اتفاقات داخل را پوشش بدهد.
سانسور به هیچ وجه در بی‌بی‌سی وجود ندارد، اما بحث ژورنالیستی وجود دارد و هر روز صبح در جلسه‌ی سردبیران صورت می‌گیرد و در آنجا هست که اگر اگر بخواهد نفوذی باشد یا پیشنهادی بشود مطرح می‌شود اما خبرنگاران می‌توانند قبول نکنند و مطابق ضوابط ژورنالیستی سردبیرش را متقاعد کند و زیر بار نرود. یعنی سانسور به هیچ وجه وجود ندارد.
بودجه بخش جهانی بی‌بی‌سی توسط بخش وزارت خارجه بریتانیا تامین می‌شود اما این هم در شرف عوض شدن است. بقیه بخش‌های بی‌بی‌سی مثل بی‌بی‌سی داخلی از پول مستقیمی ست که مثل مالیات به طور مستقیم برای شبکه‌ی بی‌بی‌سی واریز خواهد شد. و وزارت خارجه نقشی در آن نخواهد داشت و شاهد این خواهیم بود که سخت‌گیری بیشتری توسط مردم بریتانیا خواهد شد که چه برنامه‌هایی در آن پخش شود. یعنی قدرت نظارت مردم بیشتر از وزارت خارجه به روی بی‌بی‌سی خواهد بود.