تجسم فانتزی مردانه از بهشت و حوری در نمایش ماجیدا خطاری


۸ مهر ۱۳۹۳


لونا شاد


تجسم فانتزی مردانه از بهشت و حوری؛ گزارشی از لونا شاد؛ زنان تی‌وی:

بازسازی بهشت وعده داده شده بر روی زمین، زیبارویانی بالابلند که به نیکوکاران و شهدا قول داده شده است. بهشتی که در تفسیر آیه‌های قرآن به شهدا قولش را می‌دهند. ایده این بود که این‌ها را به نمایش بگذاریم.
این را «ماجیدا خطاری» می‌گوید. هنرمندی مراکشی‌تبار که نمایش «بهشت» را به شکل پرفرمنس‌آرت در موزه هنرهای مدرن فرانکفورت آلمان به نمایش گذاشته شده است.
او می‌گوید: ایده این بود که مجموعه‌ای از دختران پیدا می‌کردیم با معیار زیبایی بلندی قد که معنای پروژه را خوب بفه‌مند تا بتوانند آن را خوب اجرا کنند.
برای اجرای این نمایش ۹۰ دختر انتخاب کردیم و بعد از آن سه روز تمرین داشتیم و هر روز با یک گروه. موقع تمرین توضیح می‌دادیم که دختران باید خودشان را در پوست یک حوری بهشتی ببرند و بودن برای لذت دیگری، برای لذت یک مرد را حس کنند. بنابراین باید ساختارشکنی می‌کردم در رابطه‌ای که این دختر‌ها با بدن خود دارند و آن را با نگرش بودن برای میل و هوس یک مرد تطبیق بدهند.
این پروژه نخستین بار با ایده طراحی یک ماسک شکل گرفت. در برخی نوشته‌های قرآن گفته می‌شود که چهرهٔ حوریان بهشتی چنان درخشان و روشن هستند که شهید مثل یک آینه چهرهٔ خود را در آن می‌بیند. بنابراین من یک ماسک آینه‌ای ساختم.
بعد از آن به دنبال تحقیق برای طراحی لباس رفتم و چون در تفسیر‌های قرآن بدن حوری هم نورانی و پشت‌نما توصیف می‌شود من هم نمی‌خواستم به جز هفتاد نوار توری چیز دیگری روی بدن دختر‌ها باشد. تنها نقاشی‌ای که روی بدن دختران دیده می‌شود به صورت جناق سینه است که بعد از آن نوار‌ها به صورت دامن به روی بدن می‌افتند که رفرنسی به کفن هستند که دوخته نشده‌اند و فقط به هم گره می‌خورند.
در دو سوی پردهٔ نمایش عکس‌هایی پشت پرده‌های توری دیده می‌شود. مجیدا می‌گوید در این مجموعه عکس تنها از یک مدل زن در وضعیت‌های مختلف استفاده کرده که نمایانگر فانتزی‌های مردانه هستند و حالت‌هایی که این مردان جوان بهشت را تجسم می‌کنند. عکس‌ها سیاه و سفید و تار هستند. می‌خواستم فضایی رویایی خلق کنم و عکس‌ها را پشت پرده‌های توری گذاشتم؛ باز هم به خاطر تفسیری که در قرآن از بهشت می‌شود که مقدس است و هر کسی هم به آن راه نمی‌یابد. برای دیدن این تصاویر باید حرکت کنار زدن پرده انجام بشود. باید جرئت کرد! هر کسی این جرئت را ندارد. من نمی‌خواهم افشاگری کنم. فقط می‌خواهم از طریق فرم هنری بفهمم که چه اتفاقی دارد می‌افتد. تاکنون فقط متن وجود داشت، اما الان می‌بینیم که تصویر دارد چه کار می‌کند. دیدیم که تصاویر در دنیای عرب چه کار کردند. تعداد کانال‌های تلویزیونی عرب، اینترنت و حتی سایت‌های پورن که حتی در مکه هم در دسترس است. این‌ها چیزهایی هستند که ما نمی‌توانیم انکارشان کنیم. من روی این موضوعات کار می‌کنم و سعی می‌کنم این دست‌کاری را نشان بدهم. این تفاسیر اشتباهی که از طریق مذاهب و با سیاست نشان داده می‌شود و البته این‌ها را از طریق هنر و در کمال زیبایی نشان می‌دهم. و وقتی که با زیبایی مخاطب را به سمت خودم می‌کشانم آن وقت مخاطب خودش سعی می‌کند بفهمد که چه اتفاقی افتاده است و مخاطب سعی می‌کند این فرهنگ و این مذهب را درک کند و این بهشتی را که به بمب‌گذاران انتحاری وعده داده شده است، بفهمد.
با دیدن پرفرمنس آرت‌های من مردم تفسیرهای مختلف را یاد می‌گیرند و وجه‌های متفاوت فرهنگ عرب و اسلام را.
وقتی که ما از واژه «شهید» استفاده می‌کنیم همه فوری به ایران و فلسطین فکر می‌کنند. به جنگ ایران و عراق. به زمانی که جوان‌ها را شست‌وشوی مغزی می‌دادند که اگر شهید بشوید ۷۲ حوری باکره به سراغتان می‌آیند و به آن‌ها یک کلید می‌دادند و می‌گفتند که این کلید بهشت است.
این قهرمان‌سازی چیست؟ ‌چطور می‌شود که با کشتن یک انسان بی‌گناه به بهشت رفت؟ چیزی که مرا ناراحت می‌کند، بازی‌ای ست که با این جوان‌ها می‌شود.