یک نظرسنجی بی‌سابقه درباره‌ی حجاب اختیاری


۱۶ اسفند ۱۳۹۳


واقعاً چند درصد مردم طرفدار حجاب اختیاری هستند؟ روش‌های علمی مختلفی برای پاسخ دادن به این پرسش وجود دارد و نظرسنجی یکی از این روش‌هاست. وقتی‌که بحث حجاب از طریق صفحه فیس‌بوکی آزادی های یواشکی داغ شد موسسه نظرسنجی “آی پوز” با پشتیبانی زنان تی وی نظرسنجی محدودی را در داخل ایران در مورد میزان تمایل مردم به حجاب انجام داد. گزارش این نظرسنجی را در این فیلم ببینید:

.

این گزارش نظرسنجی موسسه آی پوز  برای روشن کردن نگاه مردم به موضوع حجاب در ایران است

.
نخستین پرسش برای درک جهان اطلاعاتی و ارتباطی افراد جامعه‌ی آماری، پرسش از میزان پیگیری اخبار و وقایع روز بوده است. از آنان سؤال شده تا چه میزان اخبار و وقایع روز را دنبال می‌کنند؟
حدود ۴۴ درصد پاسخ‌ها «کم» یا «خیلی کم» بوده است. در مقابل پاسخ حدود ۲۳ درصد «زیاد» و «خیلی زیاد» بوده است. یعنی نسبت آنان که گفته‌اند اخبار را زیاد یا خیلی زیاد دنبال می‌کنند، نصف کسانی است که پاسخ کم و خیلی کم داده‌اند. یک سوم از افراد نمونه آماری نیز اخبار و وقایع روز را در حد متوسط پیگیری می‌کرده‌اند

.
بر اساس این پژوهش مردان بیشتر از زنان پیگیر اخبار روز بوده‌اند و افراد میان‌سال (۳۰ تا ۵۵ سال) بیشتر از جوانان (۱۸ تا ۳۰ سال) و کهن‌سال (بالاتر از ۵۵ سال) اخبار و وقایع روز را دنبال می‌کرده‌اند. شهرنشینان نیز بیش از روستاییان به پیگیری اخبار و اتفاقات روز علاقه نشان می‌داده‌اند.  بخش دوم پرسش این  بوده است که اساساً در مورد اجباری و اختیاری بودن حجاب و منبع اجباری بودن آنچه ارزیابی‌ای وجود دارد

.
در  ارزیابی‌ها، خود حجاب موردنظر قرارگرفته است و اینکه آیا مردم حجاب را امری اختیاری می‌دانند که خود افراد باید آن را انتخاب کنند، یا آن را اجباری برخاسته از دین قلمداد می‌کنند و یا مراعات آن را به دلایل قانونی لازم می‌دانند. برای هر یک از این سه جنبه سه گزینه در اختیار پاسخگویان قرارگرفته تا یکی را انتخاب کنند:
حجاب اجباری به دلیل دینی: خانم‌ها باید باحجاب باشند چون اسلام چنین چیزی خواسته است
حجاب اجباری به دلیل قانونی: خانم‌ها باید باحجاب باشند چون قانون چنین چیزی خواسته است
حجاب اختیاری: هرکسی خودش باید تصمیم بگیرد که حجاب داشته باشد یا نداشته باشد

.
پاسخ‌های به‌دست آمده نشان می‌دهد که پاسخگویان در این زمینه حدود ۴۲ درصد حجاب را امری اختیاری به‌حساب آورده‌اند که اشخاص خود باید در مورد رعایت یا عدم رعایتش تصمیم بگیرند. در مقابل حدود ۳۸ درصد از پاسخ‌دهندگان رعایت حجاب را به دلیل دینی ضروری می‌دانند و حدود ۱۵ درصد از پاسخ‌دهندگان نیز رعایت حجاب را ضروری می‌دانند چون قانون چنین چیزی خواسته است. درمجموع حدود ۵ درصد از پاسخ‌دهندگان نیز یا پاسخ سؤال را نمی‌دانسته‌اند و یا جواب‌های دیگر داده‌اند

.

بررسی پاسخ‌ها برحسب ویژگی‌های فردی و اجتماعی پاسخگویان نشان می‌دهد که افراد با تحصیلات دانشگاهی بیش از افراد فاقد تحصیلات دانشگاهی بر این باورند که حجاب امری اختیاری است که اشخاصخود باید در مورد رعایت یا عدم رعایتش تصمیم بگیرند

.

.همچنین سطح توسعه انسانی منطقه سکونت پاسخ‌گویان نیز با باورهای آنان در این زمینه رابطه معنی‌داری را نشان می‌دهد. به این ترتیب که هرقدر مقدار شاخص توسعه انسانی در استان محل سکونت پاسخگویان بیشتر بوده، تمایل آنان به حجاب اختیاری نیز بیش از تمایل به حجاب اجباری (خواه برحسب دین خواه برحسب قانون) بوده است.

 نظرسنجی موسسه آی پوز طی روزهای ۱۷ تا ۱۹ خرداد ماه ۱۳۹۳ انجام شده است. پاسخگویان این نظرسنجی از میان کلیه ساکنان بالاتر از ۱۸ سال مناطق شهری و روستایی سراسر کشور با نمونه‌گیری تصادفی انتخاب شده‌اند. نمونه‌گیری به صورت مرحله‌ای طبقه‌بندی شده در سطح استان‌ها است. دارندگان تلفن‌های ثابت و همراه در سطح کل کشور واحد نمونه را تشکیل می‌دهند. حجم نمونه ۶۰۰ نفر است. یافته‌های نظرسنجی را می‌توان با اطمینان ۹۵ درصد و در فاصله‌ی اطمینان ۴ درصد به کل افراد بالای ۱۸ سال ساکن ایران تعمیم داد. مصاحبه‌ها به صورت تلفنی و با پرسشگران آموزش‌دیده در طول ساعات فعال هر روز انجام شده است.